تا سه‌رده‌مێكى نزيك ئه‌و بۆ چوونه‌ باوبوو كه‌ ڕه‌گه‌زى له‌ دايكبوو كۆرپه‌له‌ خانه‌كانى دايك يان لانيكه‌م خانه‌كانى دايك و باوكه‌كه‌ دياريده‌كه‌ن, به‌لآم قورئان زانيارى جياواز له‌م بۆ چوونه‌ى داوينه‌تێ ده‌رباره‌ى ئىم بابه‌ته‌, به‌ شێوه‌يه‌ك كه‌ نێر و مێيه‌تى له‌ سپێرمه‌وه‌ كه‌ گه‌شه‌ ده‌كات به‌ديدێت:
(وَأَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ‌ وَالْأُنثَىٰ ﴿٤٥﴾ مِن نُّطْفَةٍ إِذَا تُمْنَ)النجم/٤٥-٤٦ واته‌ هه‌ر ئه‌و زاته‌يه‌ كه‌ جووت و دوانه‌, نێر و مێى به‌ديهێناوه‌, له‌ نوتفه‌يه‌ك و گه‌شه‌ بكات.
په‌ره‌سه‌ندنه‌كانى زانستى كۆرپه‌له‌زانى و بايۆلۆژى ورديى و ڕاستى ئه‌و زانيارييانه‌يان سه‌لماندوه‌ كه‌ قورئانى پيرۆز باسيكردوون.... ئێستا زانراوه‌ سپێرمى پياو ڕه‌گه‌زى كۆرپه‌له‌ دياريده‌كات و ئافره‌ت له‌م كاره‌دا ڕۆڵى نييه‌. كرۆمۆسۆمه‌كان بنچينه‌ى سه‌ره‌كين له‌ دياريكردنى ڕه‌گه‌زدا, دوان له‌ (46)كرۆمۆسۆمه‌كه‌ به‌ كرۆمۆسۆمى ڕه‌گه‌ز ناوده‌برێن, كه‌ به‌رپرسن له‌ دياريكردنى قه‌واره‌ى مرۆڤ.. ئه‌و كرۆمۆسۆمانه‌ش (x y) كه‌ نێره‌دا (x x) له‌ مێيه‌دا له‌ كاتێكدا كه‌ شێوه‌ى كرۆمۆسۆمه‌كان وه‌ك ئه‌و پيتانه‌ وه‌هان. كرۆمۆسۆمى (y) كۆدى بۆهێلى په‌يوه‌ست به‌ نێريه‌تى هه‌ڵگرتووه‌و كڕۆمۆسۆمى (x) كۆدى بۆ هێڵى په‌يوه‌ست به‌ مێيه‌تى.
دروستبوونى مرۆڤ به‌ جيابوونه‌وه‌ى ئه‌م كرۆمۆسۆمانه‌ ده‌ستپێده‌كات كه‌ له‌ نێره‌ و مێه‌دا به‌شێوه‌ى دوانه‌ هه‌ن سه‌رجه‌م پێكهاته‌كانى توخمه‌ خانه‌ى مێيه‌ كه‌ له‌كاتى هێلكه‌داناندا دابه‌ش ده‌بێت واته‌ له‌ دواى ده‌رچوونى هێلكۆكه‌كه‌ له‌ هێلكه‌دان كرۆمۆسۆمى (x)ى هه‌ڵگرتووه‌. له‌لايه‌كى تره‌وه‌ توخمه‌ خانه‌ى پياو دوو جۆرى جياوازى نوتفه‌ به‌رهه‌م ده‌هێنێت, يه‌كێكيان كرۆمۆسۆمى (x)ى تێدايه‌, دووه‌ميشيان كرۆمۆسۆمى (y). ئه‌گه‌ر كرۆمۆسۆمى (x)ى مێ له‌گه‌ڵ نوتفه‌يه‌ك يه‌كيگرت كه‌ كرۆمۆسۆمى (x)ى تێدايه‌, ئه‌وا كۆرپه‌له‌ له‌دايكبوووه‌كه‌ مێيه‌ ده‌بێت خۆ ئه‌گه‌ر نوتفه‌كه‌ كرۆمۆسۆمى y ى تێدابوو ئه‌وا كۆرپه‌كه‌ نێر ده‌بێت.
ئه‌مه‌ش واته‌ ڕه‌گه‌زى كۆرپه‌كه‌ كرۆمۆسۆمه‌كانى نێر له‌گه‌ڵ هێلكۆكه‌ى ئافره‌ت يه‌كده‌گرێت دياريده‌كات... جێى باسه‌ هيچكام له‌م زانياريانه‌ نه‌زانرابوون تا ئه‌وه‌ى كه‌ زانستى كۆرپه‌له‌زانى له‌ سه‌ده‌ى بيسته‌مدا دۆزييه‌وه‌... زۆرێك له‌ شارستانييه‌كان بڕوايان وابووه‌ كه‌ ڕه‌گه‌زى له‌ دايكبوو له‌شى مێ دياريده‌كات, هه‌ر بۆيه‌ ئافره‌ت لۆمه‌كراوه‌ ئه‌گه‌ر منداڵى مێيه‌ى بووبێت ئه‌وه‌ له‌ كاتێكدا كه‌ قورئانى پيرۆز كۆمه‌ڵه‌ زانياريه‌كى ئاشكرا كردووه‌ كه‌ ئه‌م پوچه‌وته‌يه‌ به‌ درۆ ده‌خاته‌وه‌ پێش (13 سه ده) به‌ر له‌ دۆزينه‌وه‌ى بۆ هێله‌كانى مرۆڤ, قورئان ئاماژه‌ى به‌وه‌داوه‌ كه‌ ڕه‌چه‌ڵه‌كى ڕِه‌گه‌زى كۆرپه‌له‌ ناگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئافره‌ت به‌ڵكو ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ پياو.

هه‌ندىَ له‌ سوره‌ته‌كان تايبه‌تمه‌ندى خۆيان هه‌يه‌و ده‌توانن مرۆڤه‌كان له‌ هه‌ندێ به‌ڵاو ناخۆشى گه‌وره‌ بپارێزن بۆيه‌ زۆرگرنگه‌ خۆمان به‌و سوره‌ته‌ موباره‌كانه‌ بپارێزين بيانخوێنين وه‌ك :

1-خوێندنى سوره‌تى فاتيحه‌ مرۆڤه‌كان له‌.......... توڕه‌بونى خواى گه‌وره‌ ده‌پارێزێتز

2-خوێندنى سوره‌تى ياسين مرۆڤه‌كان له‌..........تينوێتى ڕۆژى قيامه‌ت ده‌پارێزێت

3- خوێندنى سوره‌تى الواقعه‌ مرۆڤه‌كان له‌.......... فه‌قيرى و هه‌ژارى ده‌پارێزێت

4-خوێندنى سوره‌تى الدخان مرۆڤه‌كان له‌..........ناخۆشيه‌كانى قيامه‌ت ده‌پارێزێت

5- خوێندنى سوره‌تى الملك مرۆڤه‌كان له‌..........عه‌زابى قه‌بر ده‌پارێزێت

6- خوێندنى سوره‌تى

الكوثر

مرۆڤه‌كان له‌.......... دوژمندارى ده‌پارێزێت

7- خوێندنى سوره‌تى الكافرون مرۆڤه‌كان له‌..........كافربوون له‌ كاتى مردن ده‌پارێزێت

8- خوێندنى سوره‌تى

الاخلاص

 مرۆڤه‌كان له‌..........دوو ڕويي ده‌پارێزێت

9- خوێندنى سوره‌تى الفلق مرۆڤه‌كان له‌.......... حه‌سوودى ده‌پارێزێت

10- خوێندنى سوره‌تى الناس مرۆڤه‌كان له‌.......... وه‌سوه‌سه‌ ده‌پارێزێت

خه‌تمى ته‌واو ١١٤ سوره‌ت بۆ گوێگرتن كليك له‌سه‌ر ئه‌م لينكه‌ بكه‌

http://www.almuaiqly.com/arabic/index.php?action=audio&id=52

يەكەم:- سەدەقە....هەروەك پێغەمبەر ((ص))دەفەرموێت
مانقصت مال من صدقە بل تزدە بل تزدە بل تزدە) بە گوێرەي تونات ئەو برە پارەي كە مانگەنە وەري دەگريت رێژەيەكي دياري بكە بۆ كە ساني لێقەوماوو دەستكورت با ئەگەر رێژەكە زۆر كەميش بێت گرنگ بەخشينە نەوك رێژە

بشت به‌ خوا ئەو كات هەسات زياتر بەبەرەكەت دەكەيت لەمالەكەتدا هەروەهات دوور دەبيت لە قەدەرە ناخۆشەكان كە جاري وادەبێت خوانەخواست بەهۆي نەخۆشيەكەوە نيوەي راتبەكەت ئەروات هەرلەبەر ئەوەيە پێغەمبەر((ص) )دەفەرموێت الصدقە تدفع البلاء) (داوو مرضاكم بالصدقە)

دووەم:- خۆت رزگار كە لە قەرز چونكە پغەمبەر(صلي اله عليە وسلم) پەناي به‌ خوا گرتووە لە قەرزداري وەك دەفەرموێت (....(....ومن غلبە الدين ) جا هەلاتن وراكردنت لەبەر قەرز وەك راكردن وابێت لە بەرامبەر شێردا.. براو خوشكي بەرێزم لەگەل نەفسي خۆت دا دانيشەو قەرزەكانت بژمێرەو لە دەفتەرێكي تايبەت تۆماريان بكە هەر كاتێك برە پارەيەكت هاتە دەست قەرزەكەتي پێ پر بكەوەو دواي مەخە مەلێ بۆ كاتێكي تر چونكە ئەگەر قەرزداري ئاسان بوايە خواي گەورە لە شەهيد خۆش دەبوو چونكە وەك لە فەرمودەي پێغەمبەردا((ص) )هاتووە(يغفر للشهيد كل ذنوبە الا الدين

هەنگاوي سێ يەم:- نيوەي راتبەكەت خەرج بكەو نيوەكەي تري هەلگرە يا خود بە گوێرەي دەستكەوتو داهاتي رۆژانەت يا مانگانه‌ت چەندەي بۆت گونجا بە شێكي لێ هەلگرە چونكە وتراوە (پارەي سپي بۆ رۆژي رەش)
هەنگاوي چوارەم:-ئەگەر ئارەزووت كرد بۆ كريني شتێك دواي بێخە بۆ هەفتەيەكي تر ياخود مانگێكي تر لەبەر ئەوەي نەفسي مرۆڤ وەك مندال وايە ئەگەر ئارەزوي لە شتێك بوو حەز دەكات يەكسەر پێێ بگات بەلام ئەگەر دوات خست دەبينيت ئارەزوي لەسەر كريني شتەكە كەم دەبێتەوە يان نامێنێت...
هەنگاوي پێنجەم:- برێك لەپارەكەت لەمانگدا تەرخان بكە بۆ خێزانەكت لەبەر ئەوەي بەبەردەوام خێزانت داوات لێبكات لەوانەي ببێتە هۆي زياتر خەرج كردني داهاتەكەت لە لايەن ئەوەوە بەلام بەو شێوەيە هەم فێري ئەوەي دەكەيت كە كەم خەرج بكات بۆ ئەوەي بەشي ئەو ماوەي بكات كە بۆ ت داناوە هەميش دەبيته‌ باشترين كەس بۆ خێزانەكەت (خيركم خيركم لاهلە) وە لەبيريش مەكە هەركاتێك داهاتەكەت زيادي كرد خه‌رجي خێزانەكشت زياد بكەيت چونكە ئەمە بەشێكە لە دروست بوني خۆشەويستي وبەختەوەري خێزاني.
هەنگاوي شەشەم:-ئەو خانووەي كە تيايدا دائەنيشيت با گونجاو بێت لەگەل داهاتەكەت وە قەت نەكەيت خۆت بكەيتە قورباني چاولێكردن لەوانەيە بكەويتە ژێر بالێكي قورسي قەرزاري چونكە خانووي گەورە پێويستي بەداهاتي زياتر هەيە وە پێويستي بەكارەباو ديكورو شتي زيادەتري ناومال ده‌بيت بەم شێوەيەش ئەمە دەبێتە هۆي خواردني هەموو راتبەكەت وقەرزاريش بيتەوە لەسەر وە وات لێدەكات ببيت بەديل بۆ خەرجيەكان
ئەي چارە چارە بجو ناو خانويەك كە نەت خاتە ژێر خەم وخەفەتي قەرزاري و زۆري خەرجي وەك دەلێن بەقەد بەرەكەت پێت راكێشە چونكەبزانە كاتێك كە شەو داداێت ودەرگاكان دادەخرێت مرۆڤەكان وەك يەك يەكسان دەبن..
هەنگاوي حەوتەم:- خۆت بەدور بگرە لەسستمي تەقسيت ئەگەر بۆ كريني ئۆتۆمبێلێكي نوێش بێت.. لەبەر ئەوەي ئۆتۆمبێل تەنها لە پێشەنگا بێتە دەرەوە ئەوكات لەسەدا دە بۆ پانزە لە نرخەكەي دێتە خوارەوە وە ئەگەر سالێكي بەسەردا بچێت ئەوا لەسەدا سي بۆ چل لەنرخەكەيدا دێتە خوارەوە بەم شێوەيە هەم ناكەويتە ژير بالي قەرزاري هەميش برێك لە پارەكەت بۆ ئەگەرێتەوە پێداويستيەكي تري ژيانتي پێ دابين دەكەيت
هەنگاوي هەشتەم/ نەكەيت سەيري دەوروبەرت بكەيت چونكە كاتێك راتبەكەت لە نيوەي مانگەوە تەواو دەبێت بە هۆي زيادە خەجيت ئەوا بۆت ناگريێن وغەمت بۆ ناخۆن بەلكو بە پێچەوانەوە ...
هەنگاوي نۆيەم:-نەكەيت بۆ پياسە يا بێ ئەوەي ليستي ئەوشتانەي كە پێويستتە بيانكريت بچيت بۆ ماركێت وبازارەكان لەياد بكەيت چونكە پياسەكردن و گەران زۆر شوێني تايبەت هەن دەتواني خۆتو خێزانەكەت سودي لێوەرگرن لەبەر ئەوەي خاوه‌ن دوكان و كۆمپانيا ئەو شتانە لە پێشەنگاكە پێشان دەدەن كە سەرنجي كريار بۆلاي خۆي رادەكێشێت جا تۆي بەرێزيش نەكەويتە داوي حەزوو كەمالياتەكاني ژيان لەبەر ئەوە مەهێلە لە رزقي مندالەكنت كەم بێتەوە بە هۆي شتێك كە زەروورو پێويست نيە
هەنگاوي دەيەم:-شتێك مەكرە تەنها بە كاش ونەقدي نەبيێت .. دووركەوە لە تەقسيت وە فريوت نەدات ئەو ريكلامە سەرنج راكێشانەي كە بۆ تەقسيت ئەكريت .. وە ئەگەر حەزت لە شتێك بوو دەتوانيت پارەي بۆ بگريت تا دەيكريت يا ئەگەر هەر ويستت بيكريت خۆت لەتەقسيت مەدە لەهاورێيەكت يا لە كەسێكي نزيكت ئەم برە پارەيە وەربگرە چونكە بەم شێوەيە بێگومان لەسەدا بيست وپێنج زياتري نرخەكەت بۆ دەگەرێتەوە...حەردەكەم ئەوش بلێم دەتوانيت تەقسيت وەرگريت لەسەر ئەوشتانەي كە زۆر زەرورە وه‌ك خانوو هەروەها بۆ مەهري خێزانەكەشت لەم دووكاتەدا..
هەنگاوي يانزه :- هەول بە داهاتێكي ترت هەبێت كاتێك لە دەواميت وتا دواي نيوەرۆ دواتر دامەنيشە بگەرێ بە دواي كارێكي تري ئێواران بۆ پالپشتي لە راتبي مانگانەكەت .. بەلام دووركەوەلە مالێك كە گوماني ريباو ناياسايي لێدەكەيت جونكه‌ وبەره‌و مالوێرانيت دەبات خوا نەخواستە ..
دوازدەم:-قەرزي ئەو مانگەت بۆ مانگێكي تر دوامەخە هەروەها نەكەيت قەرز بەقەرز پربكەيتەوە
سيانزەم:-وازبێني لە ونه‌ريت و خووانەي كە زەرەر دەگەيەنێت بە خۆتو مالو مندالەكانت وەك كێشاني جگەرە وبە فيرۆداني كاتە به‌ نرخەكانت بە شتي لاوەكي .
چواردەم/گرنگترين رێگا كە تا لە ژيانتدا ماويت لەبيري مەكە بۆ ئەوەي بەرەكەت بكەوێتە تەمەنت ورزق ومالو مندالەكانت كە تاكەرێگايە گرەنتي لەگەل دايە لەلايەن پەروەردگارەوە ئەويش زۆر استغفاركردنە وگەرانەوەيە بۆ لاي خوا (فقلت استغفروا ربكم انه كان غفارا يرسل السماء عليكم مدرارا ويمددكم باموال وبنين وجنات ويجعل لكم انهارا ..) لەبەر ئەوە استغفاركردن روحي تەوبەو پەشيمانيە بۆ لاي خواي ميهرەبان
بەو هيوايەي ئەم چەند هەنگاوە كورتانە ببێتە مايەي سوود وەرگرتن ورێكستن وباشتركردني باريگوزەراني هەموو تاكێك پشتيوان بەخوا

سه‌رچاوه‌

http://www.khushkan.org/babat/?pageid=544

 
١- واز له‌ فكره‌كه‌ت بێنه‌ يان دواى بخه‌ بۆ كاتێكى تر .
٢- واز له‌م بابه‌ته‌ بێنه‌ باشتره‌ له‌وه‌ى گاڵته‌ به‌خۆت بكه‌ى .
٣- بڕوا ناكه‌م  به‌ پڕۆژه‌كه‌ت ڕازى بن .

-  قسه‌كانت ته‌نها ووشه‌ى پرشنگداره‌ و به‌ كه‌لكى جێ به‌جێكردن نايه‌ت .
٥- واز له‌م كاره‌ بێنه‌ با چيتر زه‌ره‌ر نه‌كه‌ى .
٦- ئه‌م بيرۆكه‌يه‌ زۆرباشه‌ به‌ ڵام زۆر زووه‌ بۆ جێ به‌جێكردنى.
٧- ئه‌م كاره‌ زۆر گه‌وره‌يه‌ ئيمه‌ ناتوانين بيكه‌ين .
٨- چۆن شت  له‌و فێر ببم هه‌ندى من نازانێ .
٩- ئه‌م كاره‌ پاره‌ى زۆر ده‌وێت كه‌س هاوكاريمان ناكات .
١٠- بڕوا ناكه‌م هيچ هيوايه‌ك هه‌بێت.
 

١-    ڕێزگرتن و قبوڵكردنى ئه‌وانى تر (واتا: خةلَك) وه‌ك خۆيان كه‌هه‌ن:(نةك وةك ئةوةى تؤ ئةتةويَت ببن).
٢-    نه‌خشه‌خودى ناوچه‌ نيه‌ .
٣-    هه‌موو مرۆڤێك ڕابردوويه‌كى هه‌يه‌ كه‌ كۆى ئه‌و توانايه‌ى تێدايه‌ كه‌ پێويستيه‌تى بۆ گۆڕانكارى چاكسازى له‌ ژيانيدا.
٤-    خه‌ڵكى هه‌موو هێز و توانايان ده‌خه‌نه‌كار بۆ هه‌ڵبژاردنى باشترينى ئه‌و هه‌ڵبژاردنه‌ى كه‌ له‌و كاته‌ دياريكراوه‌دا له‌ به‌رده‌ستدايه‌ .
٥-    له‌ پشت هه‌موو ڕه‌فتارێكه‌وه‌ نيازێكى باش هه‌يه‌.

٦-     بۆ هه‌موو مرۆڤێك دوو ئاستى په‌يوه‌ندى هه‌يه‌: هۆشيارى(ئاطايي)..ناهۆشيارى(نائاطايي) .

٧-    شكست هێنان بونى نيه‌،به‌ڵكو ده‌بێته‌ شاره‌زايي و ئه‌زموون.
٨-    كه‌سى نه‌رم و نيان و له‌سه‌رخۆ زياتر ئه‌توانێ كاروبار به‌ڕێوه‌به‌رێ.
٩-    ماناى په‌يوه‌ندي كردن ئه‌و ده‌ره‌نجامه‌يه‌ كه‌ پێى ده‌گه‌يت.
١٠-    عه‌قڵ و جه‌سته‌ كاريگه‌ريان له‌سه‌ريه‌كترى هه‌يه‌ .
١١-    ئه‌گه‌ر شتێك بگونجێت بۆ هه‌ركه‌سێك ئه‌وا ده‌گونجێت كه‌سێكى تريش فێرى ببێت،چۆن كاره‌كانى خودى خۆى ئه‌نجام بدات كه‌ ئه‌م خاڵه‌ به‌ (نمونة وةرطرتن ،لاسايي،ضاوليَكردن) يان مۆدلينگ به‌ناو بانگه‌ .
١٢-     من بزوێنه‌رى ژيرى خۆمم كه‌واته‌ به‌رپرسيارى ئاكامى كرداره‌كانمم.  
١٣-    هه‌موو ئه‌زمونێك فۆرمێكى هه‌يه‌ (فۆرمه‌كه‌ى گۆڕا ناوه‌ڕۆكى ئه‌زمونه‌كه‌شى له‌گه‌ڵدا ده‌گۆڕێت.